|
A. SAYI BASAMAĞI
Bir sayıyı oluşturan rakamlardan her birine bu sayının basamağı
denir.
Bir doğal sayıda kaç tane rakam varsa sayı o kadar basamaklıdır. 243
üç basamaklı bir sayıdır.
B. ÇÖZÜMLEME
Doğal sayıyı oluşturan rakamların bulunduğu yerdeki değerine basamak
değeri denir.
Basamak değerlerinin toplamına o sayının çözümlenmiş biçimi denir.
a b c = 103 . a + 10 . b + c
| | |
| | |
| | | 100 lar (birler) basamağı
| |
| | 101 ler (onlar) basamağı
|
| 102 ler (yüzler) basamağı
C. TABAN
Bir sayı sisteminde sayının basamak değerlerini göstermek için
kullanılan düzene taban denir.
T taban olmak üzere,

(1. Onluk Tabanda Verilen Sayının Herhangi
Bir Tabana Çevrilmesi
Onluk tabanda verilen sayı, hangi tabana çevrilmek isteniyorsa, o
tabana bölünür. Bölüm tekrar tabana bölünür. Bu işleme bölüm 0 olana
kadar devam edilir.
Ardışık olarak yapılan bu bölmelerden kalanlar sondan başlayarak
(ilk kalan son rakam olacak şekilde) sıralanmasıyla istenen sayı
oluşturulur.
2. Herhangi Bir Tabanda Verilen Sayının 10 luk Tabana
Çevrilmesi
Herhangi bir tabandan 10 luk tabana geçirilirken verilen sayı, ait
olduğu tabana göre çözümlenir.
3. Herhangi Bir Tabanda Verilen Sayının Başka Bir
Tabanda Yazılması
Herhangi bir tabanda verilen sayı önce 10 tabanına çevrilir. Bulunan
değer istenen tabana dönüştürülür.
4. Taban Aritmetiğinde Toplama, Çıkarma, Çarpma İşlemleri
Değişik tabanlarda yapılacak işlemler 10 luk sistemdekine benzer
biçimde yapılır.
T tabanında verilen sayılarda toplama ve çarpma işlemleri bilinen
cebirsel işlem gibi yapılır, ancak sonuç T den büyük çıkarsa içinden
T ler atılıp kalan alınır. Atılan T adedi elde olarak bir sonraki
basamağa ilave edilir.
Çıkarma işlemi yapılırken 10 luk sistemdekine benzer biçimde, bir
soldaki basamaktan 1 (bir) almak gerektiğinde, bu 1 in aktarıldığı
basamağa katkısı tabanın sayı değeri kadardır. Fakat alındığı
basamaktaki rakam 1 azalır. |